27 Ocak 2012 Cuma

tablet bilgisayarlar ve öneriler

Bu yazıyı yazıp yazmamakta uzun süre tereddüt ettim aslında. Zira teknoloji bağımlılığının, cep telefonu, tablet bilgisayar ve türevlerinin çocukların ve gençlerin sosyal ve fiziksel gelişimi üzerinde olumsuz etkileri aşikar. Örneğin şurada bahsedilen bir çalışmaya göre Facebook, YouTube, SMS ve TV arasında mekik dokuyan ergenlik çağındaki kızların etraflarıyla sosyal bağlar kurmakta sorun yaşadıkları ortaya çıkmış. Benzer sonuçlar muhtemelen erkek çocukları için de geçerli olmakla birlikte yazı, erkek çocukların sosyal gelişimini takip etmek daha uzun bir süre gerektirdiği için ellerinde veri olmadığından bahsetmiş. 

Şu yazıda alıntılanan başka çalışmalara göre çok fazla bilgisayar kullanımı çocukların beyinlerindeki belli bölgelerin güçlenmesini sağlarken, bazı bölgelerin gelişecebileceği kadar gelişmesine, diğer bir deyişle potanesiyeline erişmesine, izin vermiyormuş. Yedi yaşına kadar algıda seçicilik yetisini geliştirmekte olan çocukların, bilgisayarlar aracılığıyla çok fazla uyarana maruz kaldıklarında tepki vermeleri gereken bir uyarana tepki vermemek ya da normal şartlar altında tepki vermemeleri gereken uyaranlara aşırı tepkiler vermek gibi doğal olmayan davranışlar geliştirmelerine, daha da ötesi tek bir aktivite üzerinde yoğunlaşmada zorlanmalarına neden oluyormuş.

New York Times’da okuduğum ilginç bir makaleye göre de dijital cihazlar aracılığıyla beyine yüklenen bilgiler, beynin ihtiyacı olan dinlenme zamanından çalıyor. Oysa makalede de denildiği gibi “... insanlar beyinlerini dijital verilerle meşgul ettikleri zaman, bilgiyi daha iyi öğrenmelerine, hatırlamalarına ve yeni fikirler üretmelerine olanak sağlayan o dinlenme (downtime) süresinden mahrum kalmış oluyorlar.” Makalenin Türkçe özetini şu sayfanın alt kısmında bulabilirsiniz

Özellikle cep telefonu ve tablet bilgisayar gibi mobil cihazların etrafa yaydıkları radyasyonla verdikleri zararlardan bahsetmeyeceğim bile.

Öte yandan, özel olarak geliştirilmiş bazı tablet bilgisayar uygulamalarının özel eğitime ihtiyacı olan ve görme engelli çocukların öğrenmesine katkısı büyük. Bu bilgisayarların geniş dokunmatik ekranı özellikle ince motor becerileri güçlüğü çeken çocuklar için ideal. Şu sayfada ve şu sayfada ayrıntılı uygulama listeleri bulabilirsiniz. Şu blogda da Yeni Zelanda’daki bir özel eğitim kurumunun bir takım iPad uygulamalarını öğrencileriyle nasıl kullandıklarına dair öneriler bulabilirsiniz.

Bunun yanında, doğru şekilde geliştirilmiş ses, resim, animasyon ve metinleri birleştiren, üstelik çocukların ekrandaki nesneleri oynatmalarına, seslerini kaydetmelerine olanak tanıyan, verdikleri tepkilere cevap veren tablet bilgisayar uygulamaları yabancı dil eğitiminde de bulunmaz bir fırsat. Ben kendi özelime baktığımda bu tür uygulamaların Neva’nın İngilizce öğrenmesine katkısının büyük olduğunu görebiliyorum. Neva’nın devam etmekte olduğu kreşte hiç İngilizce eğitimi yok. Bu da ilkokula gidene dek Neva, ancak bizim kendi çabalarımızla bir miktar yabancı dil öğrenebilecek anlamına geliyor. Youtube’dan indirdiğimiz kısa İngilizce çizgi filmler, şarkılar; çok nadiren yurtdışına gittiğimizde aldığımız ya da arkadaşlarımızın getirdiği İngilizce kitaplar bu süreçte bize çok yardımcı oluyor elbette. Ancak, herkesin bu tür kitaplara erişimi olmayabilir ya da erişimi bizimki gibi oldukça sınırlı olabilir. Oysa tablet bilgisayarlar aracılığıyla, internet bağlantısının olduğu herhangi bir yerden, pekçok yetişkin ve çocuk kitabına anında ve oldukça cüz’i rakamlar ödeyerek erişebiliyorsunuz. Dahası bu kitapları orijinal dilinde ve bu dili anadili olarak konuşan birinden dinleyebiliyor, ve hatta akabinde kendiniz seslendirebiliyorsunuz. Örneğin, bir Dr. Seuss hayranı olarak ben Oceanhouse Media tarafından çıkarılan Dr. Seuss kitaplarına bayılıyorum.

Cats in the Hat (Oceanhouse Media)
Bu tür orijinal kitapları Türkiye’deki kitapçılardan Neva’ya satın almam biraz zor, herşeyden önce oldukça maliyetli. Ancak çok daha uygun fiyatlara bunları tablet bilgisayara indirmek mümkün. Kimi zaman hikayeyi ben kendim okuyorum Neva’ya, kimi zaman orijinal seslendirmeyi dinliyoruz. Bu sırada da ekrandaki resimde bulunan nesnelerin üzerine basarak o nesnelerin İngilizce isimlerini duyarak öğreniyoruz birlikte. Elbette bu elektronik kitapların, anne-kız dipdibe oturup, birkaçını kucağımıza doldurup, sırasıyla, kokularını içimize çeke çeke, büyük bir keyifle sayfalarını çevire çevire okuduğumuz kitapların yerini doldurmasını beklemiyoruz, ikisini farklı kategorilerde değerlendiriyoruz.

Evimizdeki tablet bilgisayara yüklediğimiz bazı kelime oyunları da Neva’nın İngilizce kelime öğrenmesinde, belli başlı bazı komutları anlamasında ve verilen cevapları değelendirmesinde çok faydalı oluyor. Bu şekilde pekçok hayvanın, şeklin, rengin, yiyeceğin adını öğrendiğini söyleyebilirim rahatlıkla, hem de doğru telaffuzla. Bu konuda Lingu Pingu ya da My Very First App gibi uygulamaları, kelimeleri çocuklara belli bir bağlam içinde ve oyun gibi öğrettiği için çok başarılı buluyorum. Öte yandan iTot Toddler Flashcards türü kelime kartları da kaliteli görüntüsü, başarılı seslendirmesiyle çocukların kelime öğrenmesini kolaylaştırıyor.


LinguPingu

My Very First App

iTot kelime kartları

Toddler Teasers tarzı serilerde ise çocuklar ekranda görünen birden çok nesne içinden ismini duyduklarını seçiyor ve geri dönüt alıyorlar. Örneğin ekranda bir üçgen, kare ve yıldız şekli varken fondaki ses çocuktan yıldızı dokunarak seçmesini istiyor. Çocuk doğru şekli seçtiğinde alkış sesi ya da tebrik sözcükleriyle geri dönüt veriyor. Bu geri dönütün pegagojik değeri sorgulanabilir elbette. Ancak Neva'nın bu yöntemle pek çok komut cümlesini ("Touch the square" gibi) öğrendiğini, duyduğu İngilizce sesleri algılayıp sözcüklerle resimleri eşleştirebildiğini ve kendisine verilen geri dönütü doğru değerlendirebildiğini gözlemliyorum. Üstelik bunları yaparken çok da eğleniyor.


Toddler Teasers serisi: Shapes
Şarkılar ve tekerlemeler çocukların yabancı dil öğrenmesinde çok etkili olan yöntemlerdir. Birçok dilde çok eğlenceli çocuk şarkılarının seslendirildiği uygulamalar bulmak mümkün. İşin daha da güzeli bu hikaye kitaplarını, kelime kartlarını ve şarkıları aynı anda birden çok dilde dinlemek mümkün. Örneğin, hani İngilizce’de çok meşhur Wheels on the Bus şarkısı vardır ya, işte onun çok güzel bir uygulamasını yapmışlar, şarkıyı İngilizce, İtalyanca, İspanyolca, Almanca gibi çeşitli dillerde dinleyebiliyor, ya da sadece fonda müziği çalarken siz kendiniz söyleyip sesinizi kaydedebiliyorsunuz.
Wheels on the Bus HD
Wheels on the Bus HD
Herneyse, bu postta benim asıl niyetim bizim evdeki tablet cihazda kayıtlı bulunan ve özellikle okulöncesi yaştaki çocuklar için faydalı olduğunu düşündüğüm bazı uygulamaları sizlerle paylaşmaktı. Ama şunu belirtmeden geçmek istemiyorum. Tablet bilgisayarlar çocukların öğrenmesinde önemli bir potansiyele sahip olmakla birlikte, devrim yaratıcı nitelikte cihazlar değiller. Faydaları ve zararlı doğru şekilde tartılmalı ve faydalı oldukları alanlarda kontrollü kullanımları teşvik edilmeli.

Eğer evinizde bir tablet bilgisayar varsa veya edinmeyi düşünüyorsanız çocuğunuza kullandırmadan önce bazı noktalara dikkat edin lütfen:

• Cihazı çocuğunuza verdiğinizde mutlaka “uçak modu”na alarak çocuğunuzun 3G ve kablosuz internet bağlantısının neden olduğu zararlı etkilere maruz kalmasını engelleyin (üstelik bu uygulama, çocuğunuzun 300-500 dolarlık bir uygulama-içi satın almayı gerçekleştirme ihtimalini de ortadan kaldıracaktır, örnekleri yakın çevremde görülmüştür).

• Cihaza yükleyeceğiniz uygulamaların pedagojik yöntemler gözetilerek geliştirilmiş, çocuğunuzun yaş ve bilişsel gelişimine uygun uygulamalar olduğundan emin olun. Çok fazla uyaranın aynı anda sunulduğu, gürültülü, gereğinden hızlı ilerleyen, uygunsuz bir dile ve görsellere sahip, reklam içeren uygulamaların yarardan çok zararı olacaktır.

• Mümkün mertebe cihazınıza oyun yüklemeyin. Anlamsız oyunlara bir kez sardırırsanız, çok kısa sürede çocuğunuz tablet bilgisayarı bir eğlenerek öğrenme aracı değil de oyun aracı olarak algılar ve bu durumun geri dönüşü çok zor olur.

• Sürekli aynı türde uygulamalar yerine çocuğun farklı duyu organlarını kullanabileceği, beynin değişik bölgelerine hitap eden, çeşitlilik arz eden uygulamar yükleyin. Örneğin hikaye kitaplarına ek olarak, şarkılara ritim tutabileceği, bir tiyatro oyununu sahneye koyabileceği, tekelermeler öğrenebileceği farklı farklı uygulamalara yönlendirin.


RhythmBook, kayıtlı şarkılara ekrandaki müzik aletleriyle eşlik edilmesini sağlıyor.

PuppetPals çocukların seçtikleri kararkterlerle bir tiyatro oyunu sahnemelerine yardımcı oluyor.
 • Cihazı emzik niyetine kullanmayın. Her canı sıkıldığındığında ya da siz kendinize zaman ayırmak istediğinizde eline tutuşturmayın. Belli prensipler çerçevesinde, belli zaman aralıklarında kullanmasına izin verin. Çocuğunuzun tablet bilgisayar bağımlısı olması an meselesi olabilir ve sonradan çok pişman olabilirsiniz.


Kuzeniyle birlikte önce tablet bilgisayarla oynayan, sonra da boya yapan Neva

• Çocuğunuzun en önemli rol modeli olduğunuzu unutmayın ve bu tür cihazları siz de belli bir sorumluluk çervevesinde kullanın. Çocuğunuz bu aletleri elinizden düşürmediğinizi görürse, bunun normal olduğunu düşünecektir. Çocuğunuzun sizi kağıda basılı kitaplar, dergiler okurken; elişi yaparken; bulmaca çözerken, balık tutarken, yemek yaparken vs görmesine olanak tanıyın.

• Bu cihazlarla yapılan aktivitelerin çocuğunuzla birlikte kağıda basılı kitapları okumanın, boya yapmanın, parka gitmenin, sokak hayvanlarını beslemenin, kartopu oynamanın, yemek yapmanın, oyuncaklarıyla oynamanın vs. yerine geçmesine izin vermeyin. Alternatifleri çekici hale getirerek bilgisayar bağımlılığının önüne geçin.


Parmak boyası yapan, kitap okuyan, arkadaşıyla kurabiye şekillendiren, resim yapan Neva
 
Arkadaşlarıyla bahçede oynayan, kedi ve kuşları besleyen Neva
 • Bu cihazların üretim aşamasında çevre üzerindeki olumsuz etkilerini gözönünde bulundurarak gerçekten kullanmayacaksanız, ihtiyacınız yoksa; sadece çok popülerler ve herkeste var diye düşünerek bu cihazdan edinerek üretimi gereksiz yere arttırmayın.

Tüm bunları söyledikten sonra şimdi sizlerle bizim evdeki cihazda kayıtlı bulunan ve benim memnun kaldığım uygulamaları sizlerle paylaşmak istiyorum. Bunların hemen hepsi IOS sistemde mevcutken bazıları Android sistemde de mevcut.

İngilizce (bazıları çokdilli) kelime öğretmeye yönelik uygulamalar:

• iTot Apps: Toddler Flashcards ($1.99)
• iTot Apps: Toddler Alphabet ($0.99)
• iTot Apss: Toddler Counting ($0.99)
• iTot Apps: Toddler Animals Game ($0.99)
• iTot Apps: Toddler Question Game ($1.99)
• LinguPingu Lite (ücretsiz)
• LinguPingu ($1.99)
• Laugh & Learn: Animal Sounds (ücretsiz)
• Laugh & Learn: Shapes & Colors (ücretsiz)
• Laugh & Learn: Where’s Puppy’s Nose? (ücretsiz)
• Laugh & Learn: Let’s Count Animals (ücretsiz)
• My Very First App ($1.99)
• Toddler Teasers: shapes (ücretsiz)
• Toddler Teasers: Quizzing Toddler ($1.99)
• Toddler Teasers: Numbers ($0.99)
• Toddler Teasers: Colors ($0.99)
• Find & Learn (ücretsiz)
• Find & Read (ücretsiz)
• First Words Toddler Touch and Say (ücretsiz)
• Peekaboo: Ladybird Baby Touch (ücretsiz)
• iWrite Words Lite (ücretsiz)
• iWrite Words (Handwriting ($2.99)

Hikaye Kitapları:
• Bir Kar Masalı (ücretsiz)
• Elephant’s Bath (ücretsiz)
• Filin Banyosu (ücretsiz)
• Yavru Ahtapot Olmak Çok Zor ($1.99)
• Kırmızı Elma ($1.99)
• Baloncu Dede ($1.99)
• Oceanhouse Media tarafından çıkan hikaye kitapları (Dr. Seuss kitapları, Elmer and Rose, Ellison the Elephant vs) (ücretli)
• Kiwa Media tarafından çıkan hikaye kitapları (ücretli)
• Bubble and Pebble (ücretsiz)
• A Story B4 Bed (ücretsiz)

Müzik:
• Learn by Playing: My Little Piano (ücretsiz)
• RhythmBook (ücretsiz)
• Wheels on the Bus HD ($1.99)
• Kidsongs Fiesta HD Free (ücretsiz)
• Kids Song – 207 most popular kids song (ücretsiz)
• TapTuneFree (ücretsiz)

Yapboz:
• Mousefish (ücretsiz)
• Tozzle Lite (ücretsiz)
• Tozzle ($1.99)
• Animated Puzzle (ücretsiz)
• PumiLumi (ücretsiz)
• Wood Puzzle HD Lite (ücretsiz)
• Wood Puzlle First Years HD Lite (ücretsiz)
• Wood Puzzle Christmas HD Lite (ücretsiz)
• EmmaZoo (ücretsiz)
• Tom and Lea’s Adventures (ücretsiz)

Boyama:
• Hello Color Pencil (ücretsiz)
• Hello Chalk (ücretsiz)
• Hello Crayons (ücretsiz)
• Painting4Fun (ücretsiz)

İnteraktif:
• Toodler’s Seek & Find: My Animals (ücretsiz)
• Toodler’s Seek & Find: My Little Town ($1.99)
• My PlayHome Lite (ücretsiz)
• My PlayHome ($2.99)
• Doll House (shaon lab) (ücretsiz)

9 yorum:

füsfüs dedi ki...

senem hızlıca okudum harika bir yazı olmuş, ne kadar güzel her yönüyle ele almışsın özellikle son bölümlere bayıldım, öneriler falan çok yerinde olmuş. her ne kadar tabletim ya da ayfonum olmasa da bu konuyu sıkça düşünüyordum, bu uygulamalar çocukları bilgisayar oyunlarına yönlendrir mi alışkanlık yapar mı diye. özelliklere bu noktalara değinmen çok güzel olmuş eline sağlık

a_y_s_e dedi ki...

arkadasim, ayrica kucuk cocuklarin ekranli alet kullanimini cok cok aza indirgemek hatta engellemek gerektigini belirtti yakin zamanda american pediatrics assoc., tam kaynagini bulamadim simdi...

ek olarak sunlar var:
http://www.nytimes.com/2011/10/19/health/19babies.html

http://www.washingtonpost.com/blogs/on-parenting/post/aap-reaffirms-no-screen-time-for-young-children-even-though-few-parents-listen/2011/10/18/gIQAZvpkuL_blog.html

SalihaBetül'ün Annesi dedi ki...

çok faydalı bir yazı tebrik ederim.. ayrıca tespitler de çok yerinde.. bir dil ögreticisi olarak verdiğiniz tüm tavsiye linkleri edinip çogunu kızımla izledik/okuduk.. Bu uygulamaları da heyecanla inceleyip kullanabilmeyi umuyoruz.

Sizin de kastettiğiniz gibi duyu organlarımızı ve onların bize yaşattığı hisleri unutmadan, unutturmadan yaşamaya devam edebilmeliyiz. Bunun için saatlerce bir ekrana dokunmanın yanı sıra kucaklaşmayı da unutmamalıyız..

sevgiler
feride

ruyakiziltug dedi ki...

senemcim harika bir yazı olmuş, biz de tam bu aralar tablet bilgisayar, kindle vs birşeyler bakar olduk. Ben sadece bir teknoloji özürlüsü olarak şunu merak ediyorum, bu kitaplar, oyunlar, ingilizce uygulamaları sadece ipad'da mı var, yoksa diğer tabletlerde de oluyor mu..senin fikrin var mı?

senem dedi ki...

Füsun’cum, teşekkür ederim. Tablet bilgisayar kullanımı bu kadar hızla yaygınlaşırken bu sorular çoğu anne babanın aklında eminim. Tamamen hayatımızdan çıkartmak da pek olası gözükmüyor doğrusu, bari kontrollü kullanalım : )

Ayşe, seni burada görmek ne güzel, özledik inan : ) Makalele için çok teşekkürler. Özellikle American Pediatrics Association’ın yazısını bulursan, onu da gönderir misin?

Feride, çok teşekkürler. Faydalı olduğuna çok sevindim : ) Çocukların çok fazla ekran ve bilgisayar bağımlısı olması biraz da ailelerin tutumuyla ilgili, öyle değil mi? Önemli olan bunun bilincinde olmak. Çok sevgiler.

Yüksel’cim, bildiğim kadarıyla IOS market Apple ürünleri için -ki iphone ve ipad buna dahil, Android market ise tüm diğer mobil cihazlar için geliştirilen uygulamaları içeriyor. Biz daha çok hep Apple için geliştirilen uygulamaları duyuyoruz ama sanıyorum ki Android market de oldukça geniş. Birçok uygulama her iki markette de yer alıyor. Kindle ise yalnızca kitap okumak için uygun. Yalnızca metinler için. Yanında sürekli kitap taşımak istemeyen, istediği kitabı istediği zaman elindeki cihaza indirip oradan istediği font şeklinde ve büyüklüğünde okumak isteyenler için ideal. Benim çok sevdiğim bir alet ama bu interaktif uygulamaları çalıştırmaz... en azından ben öyle biliyorum : ) Çok öperim, yarın görüşmek üzere ;)

Oglak Kizlari dedi ki...

Süper bir bilgilendirme.
Bizim bilgisayarımız, yani bu defter şeklinde olanlardan yok ama çalışma süper. Büyükbabanın başına ekşiyeceğiz demektir.

Ellerine kollarına sağlık.
Neşeli anne Çiğdem

yasemin dedi ki...

senem bir mail atmistim sana ama ulasmadi galiba. hangi adresine yazayim?

nilsmum dedi ki...

Merhaba, sanırım meslektaşız. Ben de İngilizce okutmanıyım ve 6aylık kızım için yavaş yavaş ona İngilizce öğretme düşünceleri içinde bu güzel yazılar ilaç gibi geldi:) OPOL sistemi ne yazık ki bana pek uymuyor. Bu işi becerenleri tebrik ediyorum ama kızıma ana dilimde hitap etmek, konuşmak istiyorum. Yakında ben de bu konuda postlara başlayacağım. Umarım bu işi başarabiliriz. Sevgiler

bahar dedi ki...

Merhaba. Harika bir yazı olmuş elinize sağlık. (Aslında sonuna kadar okuyamadım zamansızlıktan ama en kısa zamanda yazıyı tamamlayacağım) Benim size sormak istediğim bir soru var. İnternette TEll me more http://www.boyutstore.com/urun/tell-me-more-kids-komple-set-24-cd-rom.aspx
ve http://www.boyutstore.com/urun/bbc-active-learning-english-with-ozmo-dil-egitim-seti.aspx bbc'nin eğitim setleri var. bunlardan birini 6 yaşındaki kızım için almayı düşünüyorum. Siz bu konuda ne düşünüyorsunuz? Bunların faydası olur mu? Bilgi verebilirseniz çok sevinirim. Benim mail adresim baharyavuz79@gmail.com

LinkWithin

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...