7 Aralık 2010 Salı

siz çocuğunuza nasıl kitap okuyorsunuz?



Idefix’in Sanal Kitap Fuarı devam ededursun, biz anne-babalar evdeki ufaklıklara kucak kucak kitap alıyoruz. Şu ara gerçekten de kitaplara düşkün, okumayı seven bir neslin tohumları atılıyor. Peki ama siz çocuğunuza nasıl kitap okuyorsunuz?

Uzmanlar ve araştırma sonuçları okul öncesi çocuklarına hangi sıklıkla kitap okunduğu kadar nasıl kitap okunduğunun da çok önemli olduğunu belirtiyor. Çocukların kitaplarla etkileşimi dil gelişimlerine büyük katkıda bulunuyor.

Bakın Reading Rockets web sitesi bu konuda ne söylüyor:

“Resimli kitap okuma çocukların okula hazırlanmasında gerekli olan birçok becerinin geliştirilmesine katkıda bulunuyor: kelime hazinesi, ses yapısı, yazılı metnin anlamı, hikayelerin ve dilin yapısı, sürdürülebilir dikkat, öğrenmenin zevki ve daha birçok şey. Okulöncesi çocukların yemeğe, sığınmaya, ve sevgiye ihtiyacı olduğu kadar kitaplar tarafından beslenmeye de ihtiyacı var.

Okulöncesi çocuğunuzla birlikte sık sık kitap okumanız çok önemli. Haftada üç kere ya da daha fazla kitap okunan çocuklar ileriki yaşantılarında haftada üç kere ya da daha az sayıda kitap okunan çocuklardan daha gelişmiş oluyorlar. Çocuğunuza erken yaşta kitap okumaya başlamanız çok önemli. Henüz dokuz aylık bebekler bile dokunması ilginç olan ve ses çıkaran kitaplardan zevk alabilmektedirler.”

Diyaloglu okuma 1980'li yıllarda ortaya çıkan ve çocuklarla karşılıklı etkileşimli bir şekilde kitap okuma tekniklerini içeren bir okuma yöntemi. Birçoğumuz çocuklarımıza kitap okurken bilinçli ya da bilinçsiz bir şekilde zaten bu yöntemi uygulamaktayız ancak yine de genellikle yetişkinler küçük çocuklara kitap okurken yetişkin kitabı okuyan çocuk ise dinleyen rolünü üstlenir.

Peki çocuklara kitap okurken nasıl sorular yöneltebiliriz? Reading Rockets web sitesi şu beş farklı tarzda soruyu öneriyor:

Tamamlama soruları
Cümlenin sonunda boşluk bırakın ve çocuğun bu boşluğu doldurmasını isteyin. Bu aktivite genellikle tekerlemeli ya da içinde çokça tekrar olan kitaplarda uygulanabilir. Örneğin 'Sevgili Tavşan, dikenlerimiz dolaştı. Lütfen bizi ...... dediler'* diye okuyarak çocuğun boşluğu ayırabilir misin? diye doldurmasına yardımcı olunabilir. Ya da aşağıdaki boşluğa çocuğun uygun gördüğü kelimeyi yerleştirmesi istenebilir

'nenem anlatmış orhan’a
yolları düşmüş ormana
çeşit çeşit ağaçlara
böğürtlene, mantarlara
hışırdayan ...... (yapraklara)'**
Tamamlama aktivitesi çocuğa, dilin yapısı hakkında bilgi verir – ki bu bilgi ileride okumayı öğrenirken çok işine yarayacaktır.

Hatırlama soruları
Bunlar çocuğa daha önce okuduğu bir kitapta neler olduğu ile ilgili sorulardır. Bu tür sorular alfabeyi öğreten kitaplar hariç hemen her kitapta kullanılabilir. Örneğin 'Bu kitaptaki küçük mavi motora ne olduğunu anlatabilir misin?' diye sorulabilir. Hatırlama soruları çocukların hikayeyi anlamalarına ve olay örgüsünü tarif etmelerine yardımcı olur. Hatırlama soruları sadece kitap okunduktan sonra değil, eğer o kitap çocuğa daha önce okunmuşsa okumanın başında da sorulabilir.

Açık uçlu sorular
Bu tür sorular kitaplardaki resimlerin üzerine yoğunlaşır. Özellikle zengin ve ayrıntılı çizimlere sahip kitaplarda çok işe yarar. Özneğin, çocuğun aşina olduğu bir kitabın sayfalarına bakarken şöyle söyleyebilirsiniz 'Bu resimde neler olduğunu bana anlatır mısın?' Açık uçlu sorular çocukların ifade yeteneklerini ve detaylara gösterdikleri dikkati arttıracaktır.

5N1K soruları
Bu sorular genellikle Ne, Neden, Ne Zaman, Nasıl, Nerede ve Kim sorularıdır. Bu sorular da tıpkı açık uçlu sorular gibi kitaptaki resimlere yoğunlaşır. Örneğin, kitaptaki bir resmi gösterirken şöyle sorabilirsiniz 'Bunun adı ne?' 5N1K soruları çocukların kelime hazinesini geliştirir.

Uzaklaştırıcı sorular
Bu sorular çocukların kitaplarda karşılaştıkları resim ve kelimeleri kitabın dışındaki deneyimleri ile bağdaştırmasına yardımcı olur. Örneğin, bir çiftlikteki hayvanların resimlerine bakarken şöyle söyleyebilirsiniz, 'Geçen hafta hayavanat bahçesine gitmiştik, hatırladın mı? Orada bu hayvanlardan hangilerini gördük?' Uzaklaştırıcı sorular çocukların kitaplar ile gerçek hayat arasında köprü kurmasına, sözel akıcılıklarının, iletişim becerilerinin ve anlatı becerilerinin gelişmesine yardımcı olur.”

Bu yöntemde çocuğun bir kitaba aşinalığı arttıkça, yetişkin kitabı daha az okumaya, çocuğu daha çok dinlemeye başlar ve gitgide çocuğun nesneleri adlandırmasının ötesinde resimlerde neler olduğu üzerinde düşünmesine ve hikaye ile çocuğun kendi yaşantısı arasında bağlantılar kurmasına yardımcı olacak yönlendirici sorular sormaya başlar. Bu yöntemle kitap okunan çocukların ileride dil gelişimi ile ilgili testlerde geleneksel yöntemlerle kitap okunan çocuklardan daha başarılı olduğu görülmüştür.

Elbette çocuklarla sürekli bu şekilde kitap okumaya çalışmanın yorucu ve zorlayıcı olduğu takdirde okumadan soğutabileceği unutulmamalı ve küçük çocuklarla yapılan tüm eğitici etkinliklerde olduğu gibi bu yöntemde de çocuğun kendisini rahat hissetmesini ve eğlenerek zevk almasını sağlamak çok önemlidir. Çocuklara kitap okumanın pekçok değişik şekli olduğu ve bunun onlardan yalnızca bir tanesi olduğu hatırlanmalıdır.



* Kirpi ile Kestane (Feridun Oral)
** Sit Nene'nin Masalları (Ayşe Kulin)

Yararlanılan Kaynaklar

Dialogic Reading: An Effective Way to Read to Preschoolers web sitesi: http://www.readingrockets.org/article/400


Dialogic Reading: Birth to Six: Multnomah County Libray: http://www.multcolib.org/birthtosix/elitdialogic.html

görsel http://www.usd231.com/webschools/Page_Images/5/ParentChildReading.jpg adresinden alınmıştır.

7 yorum:

Ozgur dedi ki...

ÜZerine düşündüğüm bir konuydu. Çok teşekkürler...

zeynep dedi ki...

Çok güzel bir paylaşım olmuş bu. Ve farkında olmadan bilinçsizce yaptığımız şeylermiş çoğu. Bunu fark ettim okurken.

mummy dedi ki...

Senemciğim dönüp dönüp çocuklarda yabancı dil yazılarını okuyordum,bu yazın da harika oldu üstüne..İyi ki varsın arkadaşım:)

thalassapolis dedi ki...

Elinize sağlık çok güzel bir paylaşım. Kitap okumak kadar doğru kitap seçmek ve doğru okumak da çok önemli sevgiler...

yeliz dedi ki...

çok teşekkürler, eline sağlık ne güzel araştırıp yazmışsın. çok faydalı oldu benim için

Senin İçin dedi ki...

Senem, teşekkürler paylaşım için..

Esin dedi ki...

Senem paylaşım için çok teşekkürler ,son zamanlardaki yazıların gerçekten çok bilgilendirici.Bir çok şeyi araştırmaya pek gerek görmüyorum artık ,sen bizi çok güzel bilgilendiriyorsun zaten :)

LinkWithin

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...